Pratikus-Medya-Roportaj-Yeni

Dr. Faruk Alizadegan

Panik Bozukluk

Psikiyatri Uzmanı Dr. Faruk Alizadegan ile Pratikus Medya ekibi olarak ‘Panik Bozukluk’ ile ilgili ilgili merak edilenler üzerine konuştuk. Keyifle okumanız dileğiyle.

DR. FARUK ALİZADEGAN KİMDİR?

Psikiyatri uzmanın ve psikoterapist

Kendinizden bahseder misiniz? Kimdir Dr. Faruk Alizadegan?

Öncelikle, İran uyrukluyum. Uzmanlık eğitimi hariç eğitim yaşamımın tamamını İran’da tamamladım. Uzmanlık eğitimi için Türkiye’yi tercih ettim ve akabinde Türkiye’de yaşamayı seçtim. 2017 yılından bu yana da İstanbul Şafak Hastanesi Psikiyatri Kliniğini yönetiyorum.


PANİK BOZUKLUK

Panik bozukluğu kısaca bize tanımlayabilir misiniz?

Panik bozukluk, altta yatan fiziksel bir durum olmadığı halde, kişinin hastalığı varmışcasına kaygılı ve endişeli olma halidir.

PANİK BOZUKLUK

Panik bozukluk hastalığının sebepleri var mı?

Panik bozukluk adı verdiğimiz hastalığın neden olduğuna dair kesin kanıtlar olmamakla birlikte, beyinde nöron adı verilen hücrelerden salgılanan hormonların kontrolsüz salınımıyla ilgili olduğu bilinmektedir.

Genellikle panik bozukluğunun temelinde yatan fiziksel bir hastalık hali bulunmamaktadır. Yaşanan panik atak krizlerinin de fiziksel bir hastalığa bağlı nedenlere değil, beyinden salgılanan kontrolsüz hormonlara bağlı olduğu düşünülmelidir.

Heyecan, öfke, korku vb. duyguları yaşamamızın temelinde yatan hormon salınımının kontrol dışına çıkmasıyla, gündelik yaşamımızda karşılaştığımız fizyolojik değişiklikleri abartılı yaşayabiliriz. Bu durumda, ortada belirgin bir hastalığımız olmamasına rağmen hastalığın tüm belirtilerini yaşıyormuş gibi oluruz.

Panik Atak

Panik Atak (Panik Krizi) nedir ve kriz esnasında neler yaşanır? Belirtileri nelerdir?

Panik Krizi; kişinin, nefes darlığı, kalp çarpıntısı, hızlı nefes alma, baş dönmesi vb. belirtileri yaşama halidir. Kişi kalp krizi geçiriyormuş, astım krizi yaşıyormuş, çıldırıyormuş ya da ölüyormuş gibi hissettiğini ifade eder.

Kriz anında, korku, kontrolü kaybetme duygusu, bayılma, baş dönmesi, kalp çarpıntısı, titreme, terleme, nefes darlığı, göğüs basıncı, kalp ağrısı, baş dönmesi, dizlerde zayıflık hissi, ellerde, kol ve bacaklarda uyuşma, karıncalanma hissi gibi hisler, panik atak krizi anında görülen belirtilerdendir.

Panik krizde bu belirtilerin tamamı ya da bir kısmı görülebilir. Ancak burada da belirtmek isteriz ki, hastalığın kesin tanısını koymak için sadece bu belirtilerin olması yetmez. Kişinin sosyal yaşamını etkileyici, tekrarlayıcı ve rahatsız edici düzeyde olması ve mutlaka uzman bir hekim tarafından uzun süre gözetim altında tutulmuş olması gerekir.

Panik Krizin bir süresi var mı? Hasta ne kadar süre bu krize maruz kalır?

Panik krizlerinin belirgin bir süresi yoktur. 1-2 dakikadan başlayarak 1 saati bulan kriz durumları yaşanabilir. Çoğunlukla kısa süren ataklar esnasında kişi, durumu çok daha uzun algılayabilir. Ancak bilinen şudur ki ataklar genellikle kısa sürer.

Panik krizlerinin süresinin yanında asıl sorun, gelecek krizin beklenmesi sürecinde yaşanan “anksiyete” halidir. ‘Bekleme Anksiyetesi’ de denilen iki kriz arası durum, hastada olumsuz duygu haline yol açar. Uzun süre tedavi edilmeyen panik bozukluk hastalarının depresyona yakalanma olasılığı gözden uzak tutulmamalıdır.

Panik bozukluk hastalığı cinsiyete göre farklılık gösterir mi? Kadınlarda ya da erkeklerde görülme oranı nedir?

Panik krizleri, kadınlarda, erkeklere oranla daha fazla görülür. Bununla birlikte hastalık, toplumda cinsiyet ayrımı gözetmeksizin yüzde 3 ila 4 arası görülür.

TEŞHİS

Panik bozukluk teşhisi nasıl konur? Bir kişinin panik bozukluk hastası olduğu hemen anlaşılıyor mu?

Hastalık teşhisini hekim hastasıyla uzun görüşmelerden sonra koyar. Her kalp çarpıntısı, her nefes daralması, her terleme ya da yaşanan panik krizi, panik bozukluk hastası olduğunuzu göstermez. Panik bozukluk halinin hastalık tanısı alabilmesi için, ciddi sosyal ve kişisel sorunlara yol açması, kişinin yaşamını derinden etkilemesi ve her şeyden önce uzun süredir kişinin yaşamında olması şarttır.

Hastalık ve Yaşam

Panik bozukluk hastalığı kişinin yaşamını nasıl etkiliyor? Neler yaşıyorlar?

Elbette kişiye göre tamamen farklılık gösteren davranış değişiklikleri mevcuttur. Tüm psikiyatrik hastalıklarda olduğu gibi tek bir hastalık yoktur. Panik bozukluk hastaları, tüm yaşamlarını hastalığın seyrine göre ayarlayarak yaşarlar. Geliştirdikleri korkuya, yaşadıkları deneyime göre davranış ve yaşam şekilleri farklılık gösterebilir.

Çoğu panik bozukluk hastası, kendilerini gerçek hasta olarak görme eğiliminde olup, dışarı çıkarken ilaçlarını yanlarına almak isteyebilir. Bu kişiler, dışarıda yaşayabilecekleri kötü durumlara karşı üzerlerinde mutlaka ev adresleri, telefon numaraları vb. bilgileri bulundurma alışkanlığına sahip olabilirler.

Yürüyüş, alışveriş ve günlük aktivitelerini mutlaka bir sağlık kurumu, hastane vb. yerlerin yakınında planlayabilirler. Başkalarına zarar verebileceğini düşünen hastalarda asosyal kişilik bozuklukları gelişebilir, kişilerle görüşmelerine sınırlar koyabilirler. Kendilerini kötü hissettiklerini düşündükleri mekanlardan uzak durma eğilimi gösterirler. Dolmuş, belediye otobüsü gibi araçlara binmek istemeyebilirler.

TEDAVİ

Panik bozukluk hastalığı nasıl tedavi edilir? Tedavisi var mı?

Elbette burada sıklıkla belirttiğimiz gibi, bir tedavi şekli önermiyoruz. Ancak, hastalık bir uzman tarafından teşhis edilmeli ve tedavisi düzenlenmelidir. Bilinmesi gereken ise panik bozukluk hastalığı, psikiyatrist eşliğinde kontrol altına alınabilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. 

İlaç tedavisi ve psikoterapi yöntemleriyle hastalığı yaşayan kişinin hormonları kontrol altına alınarak medikal tedavi planlanır. Bununla birlikte hastaya hastalığın özellikleri, hastalıkla ve panik kriziyle başa çıkma yolları öğretilir. Hastalar uzman doktor gözetiminde hastalıklarını kontrol etmeyi ve korkularıyla baş etmeyi öğrenirler.

Panik bozukluk hastalığının tedavi başarısı oldukça yüksektir. Şu iyi bilinmelidir ki, panik bozukluk hastaları yaşadıkları krizlere bağlı olarak kötü bir durum yaşamazlar. Bu konuda rahat olmaları gerekir.

KRİZ ANI

Panik krizi anında neler yapılmalı?

Panik bozukluk hastası kişiler, genellikle uzman desteği aldıkları için kendilerini sağaltma (iyileştirme) ve krizle baş etme yollarını iyi bilirler. Ancak siz eğer panik atak yaşayan bir aile bireyi ya da arkadaşınızla, kriz anında bulunursanız panik yapmayın yeter.

Panik bozukluk hastaları, panik krizi anında, panik halde olacaklardır, onları sakin tutun ve sağlıklı nefes almalarını sağlayın.

Eğer panik bozukluk hastası sizseniz lütfen yaşadığınız krize odaklanmayın ve başka şeyler düşünmeye gayret edin.

DOKTOR TAVSİYESİ

Panik bozukluk hastalarına söylemek istedikleriniz, tavsiyeleriniz var mı?

Bilinmelidir ki, panik krizi zararlı değildir. Çıldırmayacaksınız rahat olun. Kalp krizi geçirmiyorsunuz, ölmeyeceksiniz de. Rahatlayın, yürüyüşe çıkın. Öncelikle her köşe başında yazanları değil, doktorunuzun sizin için söylediklerini dinleyin. Şunu unutmayın her ne kadar hastalığın bir adı olsa da hastalık değil, hasta vardır. Her hastanın hastalığı kişisel farklılıklar içerir. Doktorunuzun tedavisini uygulayın, doktorun bilgisi haricinde ilacı kesmeyin ya da dozunu değiştirmeyin. Gerektiğinde doktorunuza bildirin, o sizin için gerekli doz ayarlamasını yapacaktır. Hipertansiyon ilaçlarınızı, kalp ilaçlarınızı gizli gizli almayı kesin. İlaçlarınızı kullanmanızı doktorunuz ister ya da istemez. Unutmayın.


Son olarak neler söylemek istersiniz?

Artık günümüzde internet hayatımızın içinde. Tüm merak ettiklerimizi bir çırpıda araştırıp öğreniyoruz. Ancak şu var ki inanılmaz bir bilgi kirliliği de söz konusu. Hemen hemen her konuda bilgi mevcut. Yazılan tüm bilgiler kesinlikle doğru olmayabilir. Buradan tavsiyem internetten konuyla ilgili bilgiyi okur okumaz; kendisine ya da bir yakınına tanı koymaya kalkmasınlar. Kesinlikle konuyla ilgili mutlaka bir psikoloğa yada psikiyatriste danışmalarını öneririm.